Atatürk Sözleri Çarkı Hakkında
Atatürk Sözleri Çarkı, Mustafa Kemal Atatürk'ün kaynağı bilinen ve okullarda en çok anılan 14 sözünü tek bir çarkta toplar. İnternette Atatürk'e atfedilen sözlerin bir kısmının belgesi bulunmadığı için listeye yalnız Nutuk, Gençliğe Hitabe, Onuncu Yıl Nutku ve konuşmalarında geçtiği bilinen sözler alındı. Sözler bugün yaygın kullanılan, çoğu sadeleştirilmiş biçimleriyle yazıldı. Örneğin “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” ilkesi 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu'nda “Hâkimiyet bilâkaydüşart milletindir” biçiminde yer alır ve bugün TBMM Genel Kurul salonunda yazılıdır.
Sözlerin bağlamını bilmek etkinliği zenginleştirir. “1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım.” Nutuk'un ilk cümlesidir; Nutuk 15–20 Ekim 1927'de okunmuş, sonunda Gençliğe Hitabe yer almıştır. “Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!” bu hitabenin son cümlesidir. “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır.” Sakarya Meydan Muharebesi (1921) sırasında söylenmiş; “Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!” ise 30 Ağustos 1922'deki Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin ardından, 1 Eylül 1922'de verilen emirdir. “Ne mutlu Türk'üm diyene!”, “Az zamanda çok ve büyük işler yaptık.” ve “Yaptıklarımızı asla kâfi göremeyiz.” 29 Ekim 1933'te okunan Onuncu Yıl Nutku'ndandır. “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” ise 1924'te Samsun'da öğretmenlerle yaptığı konuşmadaki “en hakiki mürşit ilimdir, fendir” ifadesinin yaygın kısa biçimidir.
Çark özellikle 19 Mayıs, 29 Ekim ve 10 Kasım programlarında işe yarar. Sınıfta çarkı çevir, çıkan sözü bir öğrenci yüksek sesle okusun ve kendi cümleleriyle ne anlattığını açıklasın. Daha ileri sınıflarda sözün söylendiği yılı ve olayı araştırma ödevi verebilir, cevapları bir panoda toplayabilirsin. Okuyacak öğrenciyi Öğrenci Seçme Çarkı ile belirlemek katılımı dengeler. Sözlerden birini yazı konusu yapmak istersen Kompozisyon Konusu Çarkı ile birlikte kullanabilir, tarih dersini 16 Türk Devleti Çarkı ile sürdürebilirsin.
Programın havasına göre kullanımı değiştirmek de önemlidir. 10 Kasım anma törenlerinde çarkı sakin bir tempoda kullanmak, sözü okuduktan sonra kısa bir düşünme anı bırakmak günün anlamına uygun düşer. 29 Ekim ve 19 Mayıs kutlamalarında ise çark sınıf içi bir bilgi yarışmasına dönüşebilir: çıkan sözün hangi olayla ya da hangi metinle ilgili olduğunu ilk bilen takım puan alır. 23 Nisan'da “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” sözünü 23 Nisan 1920'de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ile ilişkilendirerek konuşabilirsin.
Her sözün programda bir kez okunması için “Çekiliş modu (kazananı çıkar)” anahtarını aç; çıkan söz listeden düşer. Çarkı “Tam ekran” moduyla akıllı tahtaya yansıtabilirsin. Uzun sözler dilimde küçük görünebilir; sonuç penceresinde tam metin okunur. Listeye söz eklemek istersen düzenleme panelinden yeni satır açabilirsin, ancak eklemeden önce sözü Nutuk veya Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri gibi güvenilir bir kaynaktan doğrulamanı öneririz. Kaynak gösterilmeden dolaşan sözler sonradan üretilmiş ya da yanlış aktarılmış olabilir.